ΠΑΛΕΥΟΝΤΑΣ ΜΕ ΤΗΝ ΥΦΕΣΗ


Ρεπορτάζ : Ζώης Τσώλης
(από το Βήμα της Κυριακής)
Με µεγαλύτερο εχθρό την ύφεση που αναµένεται το 2012 να ξεπεράσει το 4% αν δεν ληφθούν µέτρα «ανάνηψης» της οικονοµίας και την ανεργία που παίρνει εφιαλτικές διαστάσεις αφού µέσα στο καλοκαίρι ο αριθµός των ανέργων έφθασε στις 907.000... 
(ποσοστό 18,2%) και µέχρι τα Χριστούγεννα προβλέπεται να ξεπεράσει το 1.000.000, η κυβέρνηση Παπαδήµου καλείται την ερχόµενη εβδοµάδα να κλείσει τον προϋπολογισµό του 2012 που θα αποτελέσει πλέον και τη βάση του νέου προγράµµατος (µνηµονίου) εξόδου της Ελλάδας από την κρίση. Μετά την πολιτική θύελλα των τελευταίων εβδοµάδων τα στελέχη του υπουργείου Οικονοµικών, καταβεβληµένα, συνεχίζουν την προσπάθεια κατάρτισης του νέου προϋπολογισµού, διαπιστώνοντας όµως ότι ηµέρα µε την ηµέρα οι οικονοµικοί δείκτες επιδεινώνονται. Η οικονοµική δυσπραγία και η παράλυση του κρατικού µηχανισµού οδήγησαν στην κατάρρευση των εσόδων, το ρεκόρ ανεργίας δηµιουργεί νέες ανάγκες για την οικονοµική στήριξη του ΙΚΑ και του ΟΑΕ∆, ενώ ο µοναδικός τοµέας που φαίνεται να κλείνει εντός των στόχων το έτος είναι οι ∆ΕΚΟ, όπου µειώθηκαν δραµατικά οι αποδοχές των εργαζοµένων και ο αριθµός του προσωπικού. 

Ανατροπή όλων των προβλέψεων
Οπως σηµειώνουν κορυφαίοι παράγοντες του υπουργείου Οικονοµικών, οι αβεβαιότητες στον υπό κατάρτιση προϋπολογισµό είναι τεράστιες: 

1. Η συρρίκνωση της οικονοµίας. Οι προβλέψεις ήδη έχουν ανατραπεί. Παρά τις τελευταίες εκτιµήσεις (του Σεπτεµβρίου) της τρόικας ότι το 2012 η οικονοµία θα συρρικνωθεί κατά 2,5%, µετά την υποχώρηση του ΑΕΠ κατά 5,5% το 2011, οι τεχνοκράτες εκτιµούν ότι το 2012 η οικονοµία θα συρρικνωθεί τουλάχιστον κατά 4% δεδοµένου ότι έχει καταρρεύσει το Πρόγραµµα ∆ηµοσίων Επενδύσεων και το ∆ηµόσιο έχει προχωρήσει σε στάση πληρωµών στο εσωτερικό. Προς τούτο το ∆ΝΤ ζήτησε στο νέο πακέτο βοήθειας να υπάρχει πρόβλεψη για την εξόφληση των οφειλών του ∆ηµοσίου ύψους 6 δισ. ευρώ σε ιδιώτες. 

2. Η εξέλιξη της ανεργίας. Μετά τη δραµατική επιδείνωση της κατάστασης τον Αύγουστο, όταν ο σχετικός δείκτης έφθασε στο 18,2% και το ποσοστό ανεργίας των νέων στο 43%(!), υπάρχουν φόβοι για νέα έκρηξη τους χειµερινούς µήνες. Η εξέλιξη αυτή – πέρα από το τεράστιο κοινωνικό πρόβληµα που δηµιουργεί – έχει σοβαρές επιπτώσεις στα έσοδα του ∆ηµοσίου και των Ταµείων που θα χρειασθούν και νέες ενισχύσεις. 

3. Οι απώλειες των Ταµείων από το «κούρεµα» των οµολόγων που υπολογίζονται σε 400 εκατ. ευρώ για το 2012. Προκειµένου να καλυφθούν οι άµεσες απώλειες από τη µη καταβολή τόκων και οι αρνητικές συνέπειες στα έσοδα από την αύξηση της ανεργίας, η τρόικα ζήτησε να εγγραφεί στον προϋπολογισµό κονδύλι ύψους δύο δισ. ευρώ για να καλυφθούν ανάγκες που θεωρεί – µε βεβαιότητα – ότι θα δηµιουργηθούν στη διάρκεια του χρόνου. 

4. Η αβεβαιότητα του Προγράµµατος ∆ηµοσίων Επενδύσεων, το οποίο εφέτος µε δυσκολία θα φθάσει τα 4 δισ. ευρώ καθώς από την προηγούµενη κυβέρνηση είχε επιλεγεί η πολιτική περικοπής των δαπανών του Π∆Ε προκειµένου να συγκρατηθεί το έλλειµµα. Για το 2012 οι προβλέψεις είναι να ανέλθει στα 4,8 δισ. ευρώ, αν και η νέα κυβέρνηση αναµένεται να αναζητήσει νέους πόρους από τα ευρωπαϊκά ταµεία και την Ευρωπαϊκή Τράπεζα Επενδύσεων προκειµένου να κινηθούν και πάλι οι δηµόσιες επενδύσεις. 

Ελπίδες από τη μείωση των τόκων
Με αυτά τα δεδοµένα η σοβαρή ελάφρυνση στις δαπάνες του προϋπολογισµού και κατά συνέπεια και στο έλλειµµα, µπορεί να προέλθει µόνο από την αναδιάρθρωση του χρέους, δηλαδή το «κούρεµα» των οµολόγων και την αντικατάστασή τους µε νέους τίτλους µεγαλύτερης διάρκειας, όπως και από την ελάφρυνση των τόκων που θα προέλθει από τη µείωση του χρέους. Για το 2012, σύµφωνα µε το σχέδιο του προϋπολογισµού, το έλλειµµα από 8,5% του ΑΕΠ (18,7 δισ. ευρώ) που προβλέπεται να κλείσει εφέτος αναµένεται να µειωθεί στο 6,9% του ΑΕΠ (ή 14,8 δισ. ευρώ) το 2012 και αν ολοκληρωθεί επιτυχώς το «κούρεµα» των οµολόγων κατά 50% – όπως προβλέπει το PSI – τότε θα υποχωρήσει περαιτέρω στο 5,5% του ΑΕΠ (ή 11,4 δισ. ευρώ). Οπως υπολογίζει το Γενικό Λογιστήριο του Κράτους, το 2012 η εξοικονόµηση από τους τόκους θα ανέλθει στα 3,4 δισ. ευρώ (1,4% του ΑΕΠ) 

ΤΑ ΜΕΤΡΑ ΤΟΥ 2012
ΟΙ ΦΟΡΟΙ
* Μείωση αφορολογήτου από 12.000 στα 5.000 ευρώ: 1.350 εκατ. ευρώ. 

* Εισφορά αλληλεγγύης (1%-3%): 1.180 εκατ. ευρώ. 

* Αύξηση τεκμηρίων διαβίωσης: 220 εκατ. ευρώ. 

* Αύξηση φορολογίας ακινήτων από τη μείωση αφορολόγητου ορίου για μεταβιβάσεις και νέο τέλος: 1.800 εκατ. ευρώ. 

* Αύξηση ειδικού φόρου στο πετρέλαιο θέρμανσης: 670 εκατ. ευρώ. 

ΚΑΙ ΟΙ ΠΕΡΙΚΟΠΕΣ
* Μειώσεις μισθών με το νέο μισθολόγιο: 950 εκατ. ευρώ. 

* Περικοπές από εφημερίες γιατρών: 100 εκατ. ευρώ. 

* Περικοπές επιχορηγήσεων σε φορείς γενικής κυβέρνησης: 150 εκατ. ευρώ. 

* Περικοπές αμυντικών δαπανών: 330 εκατ. ευρώ. 

* Περικοπές φαρμάκων από τη λίστα του ΙΚΑ: 60 εκατ. ευρώ. 

* Περικοπές επιδομάτων από ΟΕΚ και ΟΑΕΔ: 120 εκατ. ευρώ. 

* Περικοπές από το εφάπαξ: 100 εκατ. ευρώ. 

* Περικοπές κοινωνικών επιδομάτων: 220 εκατ. ευρώ. 

* Περικοπές φοροαπαλλαγών και των εκπτώσεων φόρου για τα παιδιά (tax credits): 380 εκατ. ευρώ. 

* Πάγωμα της καταβολής αναδρομικών στους δικαστικούς (με ομόλογα): 280 εκατ. ευρώ. 

Ανησυχίες για κοινωνική έκρηξη λόγω εφεδρείας
Θα οδηγήσει στην απόλυση τουλάχιστον 30.000 εργαζομένων από τον στενό και ευρύτερο δημόσιο τομέα
Σε σκληρά µέτρα που έχουν ήδη συµφωνηθεί µε την τρόικα και «δαγκώνουν» τα εισοδήµατα όλων των νοικοκυριών θα στηριχθεί η νέα κυβέρνηση προκειµένου να υλοποιηθεί ο προϋπολογισµός του 2012. Τα περισσότερα µέτρα έχουν ήδη νοµοθετηθεί, ωστόσο αυτό που αναµένεται να προκαλέσει σοβαρές κοινωνικές αντιδράσεις είναι η εφαρµογή του µέτρου της εργασιακής εφεδρείας που έχει ήδη προετοιµαστεί από την κυβέρνηση του ΠΑΣΟΚ και θα οδηγήσει στην απόλυση τουλάχιστον 30.000 εργαζοµένων από τον στενό και ευρύτερο δηµόσιο τοµέα. 

Ο αριθµός των εργαζοµένων στον στενό δηµόσιο τοµέα µειώθηκε εφέτος µόλις κατά 10.000 

άτοµα και ανήλθε σε 410.000 µόνιµους υπαλλήλους στα υπουργεία, στα σχολεία, στο ΕΣΥ και στη ∆ικαιοσύνη. Αυξήθηκε όµως και ο αριθµός των συνταξιούχων του ∆ηµοσίου. 

Ετσι η τρόικα επανέρχεται και επιµένει στην ανάγκη µείωσης του αριθµού των δηµοσίων υπαλλήλων και τα επόµενα έτη εφαρµογής του προγράµµατος σταθεροποίησης. Για το 2012 δεν έχει ακόµη προσδιοριστεί ο αριθµός των εργαζοµένων που θα τεθούν σε εργασιακή εφεδρεία καθώς ακόµη δεν έχει ολοκληρωθεί ο κατάλογος, ούτε έχουν εκδοθεί οι αποφάσεις για τις καταργήσεις φορέων του ∆ηµοσίου και τις συγχωνεύσεις οργανισµών και Νοµικών Προσώπων ∆ηµοσίου ∆ικαίου. 

Πέραν των απολύσεων οι δηµόσιοι υπάλληλοι θα υποστούν σηµαντικές απώλειες εισοδηµάτων από την εφαρµογή του νέου ενιαίου µισθολογίου και βαθµολογίου το οποίο µάλιστα έχει αναδροµική ισχύ από την 1η Νοεµβρίου. Οι απώλειες υπολογίζονται από το Γενικό Λογιστήριο του Κράτους σε 150 εκατ. ευρώ το δίµηνο Νοεµβρίου - ∆εκεµβρίου 2011 και σε 950 εκατοµµύρια ευρώ για το 2012. 

Η δέσµη των πρόσθετων µέτρων που έχει ήδη ανακοινωθεί για το 2011 (εισφορά αλληλεγγύης, µειώσεις συντάξεων και τέλος στην ακίνητη περιουσία) θα ισχύουν και το 2012. Παράλληλα όµως θα τεθούν σε εφαρµογή και νέα µέτρα, τα οποία δεν έχουν ανακοινωθεί ακόµη. Ο λογαριασµός για το 2012, ανέρχεται στα 6,6 δισ. ευρώ(!).